Wordt het debat in de Tweede Kamer harder?
Iedereen heeft er een mening over, maar weinig is op grote schaal gemeten. Kamertaal probeert dat wel: controleerbaar, met letterlijke citaten als bewijs.
Waarom dit onderzoek?
Over de toon in Den Haag wordt veel gedebatteerd. De discussie draait vaak op indrukken en losse incidenten. Een doorlopende meting op alle debatten bestond nog niet. Kamertaal wil spreektijd, interrupties en (later) toon jaar na jaar volgen.
Waar komen de gegevens vandaan?
Van de Tweede Kamer zelf: de Handelingen (open data, CC0). Sinds juni 2013 staan verslagen online met spreker, tijden en interrupties. De plenaire Handelingen van december 1994 tot juni 2013 komen uit de officiële bekendmakingen (officielebekendmakingen.nl): wel tekst, spreker en interrupties, geen tijden. We schrijven niets zelf uit; iedereen kan dezelfde verslagen nagaan.
Wat meten we?
- Feit: wie praat hoe lang, wie onderbreekt wie (netwerk).
- Bijna een feit: wie noemt wie bij naam in het debat.
- Beoordeling (later): is kritiek onbeschoft? Die laag staat nog niet op deze site.
Over de cijfers op deze site
- Bron: open data Tweede Kamer (data.overheid.nl), licentie CC0.
- Periode in de database: plenair 1994-12-20 t/m 2026-11-12 (dataset groeit nog tijdens de volledige download).
- Commissieverslagen: vaak ongecorrigeerde versies in de open data; spreektijd en netwerk gebruiken die teksten.
- Spreektijd: uit de gemarkeerde tijden in het verslag; waar die onbetrouwbaar zijn, schatten we de duur uit het woordenaantal (nu circa 2,7% van de spreektijd — zie
context/bronnen-vlos.md, Tijdcorrectie). - Interrupties en noemt: feiten uit de verslagen volgens vaste regels (
context/noemt-regels.md). - Toonmetingen (onbeschoftheid) staan nog niet op de site.
Woordzoeker: hoe er geteld is
- Wat telt: alle plenaire bijdragen van Kamerleden, bewindspersonen en andere sprekers, zonder de voorzitter. Commissiedebatten niet: die staan pas vanaf 2013 in de data en zouden de reeks scheeftrekken.
- Woord: zonder hoofdletters; letters en cijfers, met een apostrof of streepje binnen het woord (cda-fractie is één woord). Accenten tellen (één ≠ een). Voorgelezen moties tellen mee.
- Enkelvoud en meervoud samen: asielzoekers telt bij asielzoeker, kinderen bij kind (23.735 meervoudsvormen). Dat gebeurt met het Nederlandse woordenboek van simplemma, alleen als de vorm echt een meervoud is en het enkelvoud zelf ook voorkomt. Werkwoordsvormen worden niet samengevoegd. Woorden die in de Kamer vooral een werkwoord zijn of een eigen betekenis hebben, blijven apart: betalen, bouwen, delen, eisen, gegevens, gelden, goederen, hopen, jongeren, kosten, leiden, lopen, media, middelen, ouderen, ouders, plannen, praten, rechten, regelen, stemmen, steunen, vragen, wensen, werken, zaken, zorgen. Bij elk zoekresultaat staat welke vormen zijn samengeteld.
- Woordgroepen: een vaste lijst combinaties telt als één zoekterm; de losse woorden tellen daarnaast gewoon mee. Een variant met streepje (social-media) telt bij de groep. Nu in de lijst: algemene rekenkamer, artificial intelligence, autoriteit persoonsgegevens, betaalbare woningen, big tech, caribisch nederland, centraal planbureau, college voor de rechten van de mens, de nederlandsche bank, duurzame energie, eerste kamer, eigen bijdrage, eigen risico, europees parlement, europese centrale bank, europese commissie, europese raad, europese unie, fake news, forum voor democratie, fossiele brandstoffen, fossiele subsidies, geestelijke gezondheidszorg, georganiseerde criminaliteit, gesloten jeugdzorg, hernieuwbare energie, hoge raad, hoger onderwijs, huiselijk geweld, internationaal strafhof, koninklijke marechaussee, kunstmatige intelligentie, langdurige zorg, mensen met een beperking, mensen met een migratieachtergrond, mensen met een uitkering, middelbaar beroepsonderwijs, midden oosten, nationale ombudsman, nationale politie, nieuw sociaal contract, openbaar ministerie, openbaar vervoer, openbare orde, partij van de arbeid, partij voor de dieren, partij voor de vrijheid, passend onderwijs, persoonsgebonden budget, primair onderwijs, publieke omroep, raad van state, seksueel geweld, seksuele intimidatie, sociaal en cultureel planbureau, social media, sociale huur, sociale huurwoningen, sociale media, sociale zekerheid, socialistische partij, speciaal onderwijs, tweede kamer, verenigd koninkrijk, verenigde naties, verenigde staten, voortgezet onderwijs, vrije sector.
- Per jaar: het aantal keer gedeeld door alle gesproken woorden dat kalenderjaar, maal 10.000. Zo zijn jaren met meer of minder vergaderdagen vergelijkbaar. 1994 (alleen december) staat er niet in. Het lopende jaar is in de grafiek gestippeld: dat jaar is nog niet om.
- Per maand: per maand gedeeld door alle gesproken woorden in die maand, maal 10.000; alleen voor woorden die minstens 150 keer vielen. Een maand met minder dan 100.000 gesproken woorden laten we weg, meestal augustus (zomerreces): één spoeddebat zou daar anders een piek geven die niets zegt.
- Willekeurig woord: wie de voorpagina opent zonder zoekvraag, ziet een willekeurig woord uit de stijgers van alle volledige jaren. De knop Willekeurig woord kiest uit alle zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden en namen die minstens 500 keer vielen. Er is geen eigen selectie.
- Verwante woorden: bij een woord dat minstens 150 keer viel, stelt de site woorden voor om mee op te tellen. Niets telt vanzelf mee: de lezer kiest, en het blokje en de grafiek zeggen hoeveel woorden erbij zijn opgeteld; de adresbalk noemt ze allemaal. Elk woord wordt apart geteld, dus niets telt dubbel. Er zijn twee soorten voorstellen:Met het woord erin zijn de woorden die ermee beginnen of eindigen (coronacrisis, coronatest bij corona), de vaakste eerst. Dat is letterlijk: bij zorg staat ook zorgvuldig.Vaak in dezelfde zinnen komt uit een taalmodel (word2vec) dat de site zelf heeft getraind op alle plenaire Handelingen sinds 1995. Het model leert welke woorden in dezelfde soort zinnen voorkomen. Dat zijn geen synoniemen: bij corona staan ook griep en q-koortsepidemie, bij Oekraïne ook Rusland. De voorstellen nemen ook het taalgebruik van de sprekers over: wat in debatten vaak naast een woord valt, komt erbij te staan, ook als het een omstreden woord is. Het model wordt ongeveer elk half jaar opnieuw getraind; de voorstellen kunnen dan iets verschuiven.
- Per fractie: alleen bijdragen van Kamerleden, gedeeld door alle woorden van die fractie in de jaren dat het woord viel.
- Per Kamerlid: de tien die het woord het vaakst zeiden, net als de fracties gesorteerd op "per 10.000 eigen woorden". Dat cijfer alleen bij wie minstens 20.000 woorden sprak (anders onderaan). Bij de fractie staat de huidige of laatste; bij aanwijzen de eerdere, met jaren (uit het fractielidmaatschap in de open data van de Tweede Kamer).
- Grenzen: woorden die minder dan 20 keer vallen, staan er niet in; onder de 150 keer is de lijn per maand vooral toeval (dat staat er dan ook bij). De Handelingen zijn een geredigeerd verslag, geen letterlijke transcriptie: verspreking en stopwoorden zijn vaak weggelaten.
Meest gebruikte en typische woorden
- Meest gebruikt: per Kamerlid en per partij de woorden die het vaakst vallen, per 10.000 eigen woorden.
- Welke woorden: alleen zelfstandige naamwoorden (stikstof, asielzoeker), namen, ook van partijen (VVD), en bijvoeglijke naamwoorden (betaalbaar), en de vaste woordgroepen. Werkwoorden (zit, zeggen), voornaamwoorden (ze, hij) en bijwoorden vallen weg. De woordsoort komt uit een Nederlands taalmodel (spaCy, nl_core_news_sm), dat een vaste steekproef van ongeveer 5 miljoen woorden uit de Handelingen heeft gelabeld; per woord telt de woordsoort die het daar het vaakst had. Zeldzame woorden die niet in de steekproef zaten, tellen mee. Daarnaast vallen heel algemene woorden (goed, belangrijk, keer, manier) en vaste Kamertaal (voorzitter, minister, motie) weg, want die staan bij iedereen bovenaan. Ook de eigen partijnaam valt weg bij de partij en haar leden (vvd, vvd-fractie, Partij voor de Dieren): die noemt elke partij het vaakst, dus dat zegt niets. Andere partijen blijven staan. In de woordzoeker blijven alle woorden vindbaar.
- Typisch: woorden die iemand (of een partij) duidelijk vaker gebruikt dan alle andere plenaire sprekers samen. Gemeten met de log-odds-ratio met informatieve Dirichlet-prior (Monroe, Colaresi & Quinn, 2008): die houdt rekening met hoe vaak een woord in de hele Kamer voorkomt, zodat één toevallige uitschieter bij iemand die weinig spreekt niet bovenaan komt. Alleen woorden met een z-score van minstens 2, die iemand minstens 10 keer gebruikte en minstens 1,5× zo vaak als de rest (bij grote aantallen is ook een klein verschil al statistisch zeker, maar niet interessant); pas vanaf 20.000 eigen woorden. "3× zo vaak" is het eigen aandeel gedeeld door het aandeel bij alle anderen. We tonen de vijftien sterkste woorden in twee groepjes, elk gesorteerd op hoeveel keer zo vaak: woorden die iemand minstens 3× zo vaak gebruikt als de rest, en woorden die iemand veel gebruikt en minder dan 3× zo vaak (zoals mens of zorg: niet bijzonder, wel duidelijk vaker).
- Partijen: de fractie zoals die in de Handelingen bij een bijdrage staat. Wie van fractie wisselde, telt bij elke fractie mee voor de periode bij die fractie.
Het laatste debat
Op de voorpagina staat het laatste plenaire debat van minstens 1.500 woorden. Elk half uur op vergaderdagen halen we het nieuwste verslag op; tijdens de vergadering is dat het ongecorrigeerde verslag, dat de Kamer in delen publiceert. De gecorrigeerde versie volgt weken later en kan op details afwijken.
- Meest gebruikt: de woorden die het vaakst vielen, geteld zoals in de woordzoeker (enkelvoud en meervoud samen, zonder de voorzitter). Alleen zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden en namen, zonder vaste Kamertaal (minister, motie) en zonder namen van Kamerleden, sprekers en partijen.
- Typisch: het woord dat in dit debat het duidelijkst vaker viel dan in alle plenaire debatten sinds 1995 samen, met dezelfde methode als de typische woorden van Kamerleden (log-odds met informatieve prior). Het woord moet minstens 5 keer vallen, minstens 3 keer zo vaak als gemiddeld, en door minstens 3 verschillende sprekers, zodat één spreker het niet bepaalt. Woorden uit functienamen (staatssecretaris voor Slagvaardige Overheid) tellen niet mee.
Het is een telling, geen samenvatting: het typische woord zegt waar veel over gesproken werd, niet wat er besloten of bedoeld is.
Bezoekcijfers
We tellen bezoek anoniem via GoatCounter en kliks en opgezochte woorden met een eigen teller. Er worden geen cookies geplaatst en geen IP-adressen bewaard; we zien alleen totalen per dag. Wie Do Not Track of Global Privacy Control aan heeft, telt niet mee.
Wat we niet doen
- Geen ranglijst van “luie” Kamerleden op spreektijd.
- Geen automatische oordelen over toon zonder getoetste methode en citaten.
- Niets publiceren zonder akkoord van de maker (Finn).
Uitgebreidere uitleg in gewone taal: uitleg/onderzoek.html in de repo.